Home » Haberler » Moğolistan’daki Uluslararası İlmi Muhakeme Toplantısında Uygur Tarihine Ait Yeni Araştırmalar Ortaya Konuldu

Moğolistan’daki Uluslararası İlmi Muhakeme Toplantısında Uygur Tarihine Ait Yeni Araştırmalar Ortaya Konuldu

Moğol Arkeolog Moğolistan’dan 8. asrın sonlarında Uygurların yerleşik bulundukları evler ve Uygurların kullandıkları ev eşyalarının bulunduğunu ortaya koymuştur.

Dr. Konuralp Ercilasun Moğolistan’daki Uluslar arası İlmi Muhakeme Toplantısında konuştu.15 Ağustos 2011

“Türk medeniyetinin gelişim aşamaları: başlangıç dönemi ve yazılar dönemi” konulu uluslar arası ilmi muhakeme toplantısı 8. ayın 15 ve 16. günleri Moğolistan’ın başkenti Ulanbator’da yapıldı. Ulanbator’daki Cengiz han otelinde yapılan toplantıda, Göktürk devleti, Uygur devleti ve İdikut devleti dönemine ait çok sayıda ilmi makale okundu. 16 devletten 70 Türkolog ve tarihçinin katıldığı bu ilmi muhakeme toplantısının ikinci günü eski Uygur tarihi hakkında özel münazara yürütülmüş olup, bazı Uygur arkeologlar Uygur dönemine ait çok sayıda yeni antika eserlerin bulunduğunu ortaya koydular. Bunlardan başka Göktürk devleti dönemine ait yeni araştırma sonuçları da ortaya konulmuştur. Biz bu konuda daha da tafsilatlı malumat almak için Moğolistan’da bu toplantıya katılmakta olan Gazi Üniversitesi Tarih Fakültesi öğretim üyesi Dr. Konuralp Ercilasun ile bir görüşme yaptık. O öncelikle toplantıda Göktürk devleti tarihi hakkında sunulan ilgi çekici makaleler hakkında malumat vererek şöyle dedi: Bugünkü toplantıda da dil, tarih ve arkeoloji hakkında ilmi makaleler sunuldu. Özbek tarihçi Dr. Gaybullah Babayar batı Göktürk devleti döneminde kullanılan para hakkında rapor sundu. O makalesinde 6. ve 7. asırda kullanılan paralar hakkında malumat verdi. Diğer bir ilgi çekici rapor Göktürk devleti askerlerinin giyim-kuşamları ve silahları hakkında oldu. Bu raporu Moğolistanlı Tarih Profesörü Bazarsurin Cambin verdi. Bence bu ilmi muhakeme toplantısında Göktürk ve Uygur devleti dönemine ait çok sayıda yeni görüşler ortaya konuldu. Bu tarih araştırmalarımız için yeni hissedir.

Dr. Konuralp Ercilasun toplantıda bir Moğol arkeologun Moğolistan’dan 8. asrın sonlarında Uygurların yaşadıkları evlerin ve Uygurların kullandıkları ev eşyalarının bulunduğunu ortaya koyduğunu beyan ederek şöyle dedi: -Moğol meslektaşlarımız Odbatar Serendorcin ile Ankbayar Batsuri raporunda iki-üç yıldan beri Moğolistan’da yürütülmekte olan arkeolojik kazı işlerini anlattı. Bu kazıda “Muratba”diye anılan dörtgen bir yerleşin alanı bulunmuştur. Bunun en büyüğünün uzunluğu 84 metre, genişliği 80 metre imiş. Toplantıda bizlere bunu tanıttı. Bu yerleşim alanından çok sayıda objeler bulunmuş. Hatta bunların ararsında ejderha başı da varmış. En ilgi çekici olanı şu ki; bu evlerin bulunduğu yer Uygur devletinin başkenti Karabalasagun’a 20 km. uzaklıkta olup, 750 yıllarında Uygurların yerleşik oldukları yerlermiş. Buradaki kazı işleri henüz tamamlanmamış. Tamamlanırsa Uygur tarihi hakkında çok yeni malumatlara erişmek mümkün olacakmış. Moğol profesörün söylediğine göre o Uygur devletinin başkenti olan Karabalasagun’ daki bir Uygur Mahallesi imiş. Bence bu çok mühimdir. Çünkü 750 yılı Uygur devletinin başlangıç dönemidir. Yani uygurların yeni şehir hayatına geçtikleri dönemdir.

Dr. Konuralp Ercilasun Türk tarihinde Uygurların rolünün çok mühim olduğunu beyan ederek şöyle dedi:

-Genel Türk tarihinde Uygurların rolü çok mühimdir. Çünkü 745 yılından başlayarak Orhun-Yenisey bölgesi Uygurların eline geçmiştir. Bu dönemde Uygurlar öncekine benzemeyen bir şekilde başka milletlerle kültür alış-verişine başlar. Uygur döneminde Çinliler ile olan ilişkilerde artar. Uygurlar Çinlilerin dışındaki milletler ile de münasebet kurmaya başlarlar. 740 yılından sonra Uygurlar göçebe kültürü ile şehir kültürünü birleştirerek yeni bir kültür oluşturmaya başlar. Yani, Uygurlar için Türk Milletinin göçebe hayattan yerleşik hayata geçmesini gerçekleştiren bir Türk boyudur denilebilir.

Bu toplantıya Uygurlardan Erkin Ariz ve Erki Ekrem’den başka yine Japonya ‘da doktorluk unvanı için okumakta olan Uygur aydınlarından Mirkamil Heyder de katılarak ilmi rapor sunmuştur.

            Bu uluslar arası ilmi muhakeme toplantısını Türkiye Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu ile Moğolistan Milli Üniversitesi ortaklaşa düzenlemiş olup, ilim adamları 8. ayın 17. ve 18. günleri Göktürk ve Uygur devleti dönemine ait tarihi eserleri de ziyaret edeceklermiş. RFA-Erkin Tarim

 

Uygur Türkçesinden Türkiye Türkçesine

Uyarlayan: Mehmet Emin BATUR

About admin

Leave a Reply

By admin